Działania niepożądane leków — klasyfikacja

Szkodliwa i niezamierzona reakcja na lek stosowany w dawkach terapeutycznych, z wykazanym związkiem przyczynowym.

Zdarzenie to coś złego w trakcie leczenia bez pewnego związku z lekiem; działanie ma udowodniony związek przyczynowy (np. złamanie na lodzie vs. upadek przez polekową hipotonię).

Nadmiar znanego działania farmakologicznego: przewidywalne, zależne od dawki, częste (~80% ADR), rzadko śmiertelne, ustępują po zmniejszeniu dawki.

Niewynikające ze znanego mechanizmu: nieprzewidywalne, niezależne od dawki, rzadkie, ale groźne — alergie i idiosynkrazje (często genetyczne).

Krwawienie po warfarynie, hipoglikemia po insulinie, suchy kaszel po inhibitorze ACE (bradykinina); także bradykardia/skurcz oskrzeli po beta-blokerze.

Hemoliza po sulfonamidach przy niedoborze G6PD; hipertermia złośliwa po suksametonium lub halotanie.

C – Chronic (osteoporoza po GKS), D – Delayed (teratogenność talidomidu), E – End of use (przełom po odstawieniu klonidyny), F – Failure (ciąża mimo antykoncepcji przez ryfampicynę).

IgE i degranulacja mastocytów, minuty–1 h; anafilaksja po penicylinie, pokrzywka.

Komórkowy, limfocyty T, 2–14 dni; wyprysk kontaktowy, osutka plamisto-grudkowa, DRESS, zespół Stevensa–Johnsona.

Reakcje bez udziału IgE, np. red man syndrome po szybkiej wankomycynie czy reakcje po NLPZ — często możliwe ponowne podanie po zmianie dawkowania.